Tổng hợp thuật ngữ blockchain cơ bản

Mỗi chúng ta đều đã nghe và tìm hiểu ít nhiều về công nghệ blockchain. Tuy nhiên không phải ai cũng biết và hiểu rõ các thuật ngữ blockchain cơ bản. Để giúp các bạn hiểu rõ hơn, VN Investment sẽ tổng hợp lại những thuật ngữ cơ bản trong công nghệ blockchain:

Mỗi chúng ta đều đã nghe và tìm hiểu ít nhiều về công nghệ blockchain. Tuy nhiên không phải ai cũng biết và hiểu rõ các thuật ngữ blockchain cơ bản. Để giúp các bạn hiểu rõ hơn, VN Investment sẽ tổng hợp lại những thuật ngữ cơ bản trong công nghệ blockchain:

Airdrop

Là tokens (đồng tiền) miễn phí mà các nhà sáng lập dành cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên để nhận được những token này các nhà đầu tư/tham gia cần phải thực hiện một công việc nào đó từ phí tổ chức. Sau khi thực hiện xong công việc sẽ nhận được lại số token tương ứng. Ví dụ: like/share bài post về đồng tiền X lên Facebook cá nhân, twitter…

Altcoin

Altcoin hay Alternative Coin nhằm nói đến các đồng tiền ngoài BTC (các đồng tiền còn lại). BTC hay Bitcoin được coi là ông vua tiền ảo. Các đồng tiền khác như ETH, ADA, XRP được gọi là đồng tiền thay thế hay Alternative coin.

Bitcoin

Được coi là sản phẩm Blockchain đầu tiên. Nó được sáng lập bởi Satoshi Nakamoto từng năm 2009.  Bitcoin được ra mắt dưới dạng tiền tệ phi tập chung (decentralized currency). Được coi là sổ cái kế toán của giao dịch. Hiện tới thời điểm hiên tại có khoảng 21 triệu tokens, và trong đó 18 triệu Token được giao dịch thường xuyên.

Blockchain

Blockchain chính thức được hiện thực hóa vào năm 2008. Nó được ví như sổ cái kế toán xây dựng trên nền tảng kỹ thuật số có khả năng xác thực hiệu quả giao dịch, lưu trữ thông tin, nội dung giao dịch giữa hai bên (bao gồm cả cá nhân và tổ chức). Mọi thông tin này được mã hóa và lưu trữ trong một “hộp”- hay còn gọi là block.

Cold Storage

Mỗi token (đơn vị tiền ảo) của mỗi đồng tiền có thể lưu trữ ở ví (wallet). Ví này có 2 dạng 1 là ví nóng (được lưu trữ online). Ví lạnh (cold-storage) lưu trữ ở ổ cứng, máy tính, usb… nơi có thể lưu lại chuỗi block của đồng tiền. Khi đó người dùng sẽ không lo bị hack hoặc đánh cắp do không có kết nối với mạng internet.

Consensus

Do mạng Blockchain mang tính phi tập chung (decentralized) (các nút, block tồn tại, thêm mới một cách độc lập). Do đó cần một cơ chế đồng thuận (consesus) khi có nhiều giao dịch, thuật toán được xử lí cùng một lúc.

Cryptocurrency

Tiền mã hoá. Đây được coi là sản phẩm phổ biến nhất của công nghệ blockchain. Các đồng tiền này được sinh ra bởi một nhóm tổ chức/cá nhân. Họ lập trình ra đồng tiền dựa trên các thuật toán khác nhau. Từ đó sử dụng các đồng tiền này và các mục đích khác nhau trong cuộc sống. Ví dụ: đồng tiền để giao dịch online, nạp game…

Crypto Exchange

Crypto Exchange là sàn giao dịch tiền điện tử. Nơi mà các coin có thể được đưa lên sàn và giao dịch phối cặp với các đồng tiền mạnh như Bitcoin, ETH, USDT… Một số Crypto Exchange nổi tiếng như HitBTC, Bittrex, Binance.

DAO – Decentralized Autonomous Organization

The DAO, được ra mắt năm 2016 tuy nhiên đã thất bại. Ý tưởng ban đầu của nó là tạo ra một bộ quy tắc nhất định. Việc còn lại là để công nghệ “tự quyết”. Nó dựa trên nguyên lý hoạt động của hợp đồng thông minh. 

Dapps – Decentralized apps

DAPP- Decentralized apps- ứng dụng phi tập trung. Nó bao gồm ‘Back-end’ code chạy trên một mạng ngang hàng phi tập trung. DAPP cũng có thể có giao diện người dùng. Giao diện này được tạo bởi ‘Font-end’ code để thực hiện truy xuất đến ‘Back-end’. DAPP không yêu cầu thông qua một máy chủ riêng biệt. Nguyên lý của DAPPS  cho phép tương tác trực tiếp giữa người dùng và nhà cung cấp.

Decentralized

Trước tiên ta cần hiểu Centralized là tập trung. Ví dụ google và facebook chứa những thông tin của khách hàng trên một dạng điện toán đám mây. Và tập trung hết tại server của họ. Khi giải thể, mọi dữ liệu này đều biến mất. Hoặc khi muốn truy cập, chuyển dữ liệu cần phải qua server đó. Đó là tập trung. Blockchain có tính phân quyền- Decentralized và ngang hàng P2P. Mỗi một block hay node đều có quyền lực như nhau. Tất cả đều dựa trên sự đồng thuận hoặc quy định nhất định.

Digital signature

Có giá trị như chữ ký thật. Nhưng mỗi chữ ký sẽ gắn với một cá nhân được định danh nào đó. Hoặc mỗi chữ ký chỉ có giá trị với một giao dịch trao đổi thông tin nhất định.

Genesis block- Initial Block

Blockchain- chuỗi block- chuỗi hộp. Trong đó chuỗi đầu tiên hay là cuỗi cơ sở được gọi là Genesis Block hay Initial Block.

Hash

Hash- Mã băm. Một thuật toán mã hoá mỗi block dưới dạng mã băm. Đặc điểm của mã băm là tính mã hoá cao. Nó được coi là một thuật toán ánh xạ. Có thể mã hoá giao dịch/số liệu dộ dài bất bì thành một đoạn mã có độ dài nhất đinh. Công nghệ blockchain bao gồm rất nhiều block khác nhau tương ứng một giao dịch. Do đó việc mã hoá này cần đến mã băm. Đây được coi là phương thức mã hoá thông dụng nhất hiện nay.

ICO- “Initial Coin Offering”

Được coi là một dạng biến thể của IPO. IPO được hiểu là việc doanh nghiệp phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. ICO là phát hành coin lần đầu ra công chúng dưới dạng token. Quá trình này có thể có nhiều khâu như: Presale, Private Sale, Public Sale

Liquidity

Liquidity- thanh khoản. Thanh khoản của một đồng tiền ảo được đo lường bởi khả năng giao dịch, trao đổi. Ví dụ việc mua/bán đồng coin trên sàn giao dịch một cách nhanh chóng và không bị làm giá. Chuyển khoản giữa hai ví của cùng một đồng coin diễn ra nhanh chóng.

Mining

Do việc các đồng coin được tạo lên từ công nghệ blochchain- các thuật toán. Do đó để giải/xử lý/xác thực giao dịch trong mỗi block. Cần máy tính để xử lý và cần một máy tính để xử lý phương trình này. Khi thợ mỏ nào giải xong thuật toán đầu tiên và sớm nhất. Sẽ nhận được một lượng token nhất định.

Mining pool- CEX.io

Để đào được coin, mỗi một thợ đào đều phải sử dụng máy tính để giải được thuật toán. Với mining pool, là nơi tập trung các thợ đào nhằm mục đích cùng nhau giải thuật toán. Điều này  giúp giải thuật toán nhanh hơn và đào coin nhanh hơn. Lợi thuận sẽ được chia đều cho các thành viên trong toán.

Node

Mỗi một máy tính khi kết nối với blockchain được coi là một node. Bên cạnh đó phần lớn các nodes trên mạng là các nodes nhỏ. Nhưng các full nodes mới là xương sống chính của mạng lưới.

Paper wallet

Đây là một trong những phương pháp lưu trữ bitcoin ngoại tuyến (không dùng phần mềm) phổ biến. Ví giấy- Paper Wallet bao gồm Private Key và Public Key được in ra giấy dưới dạng QR code. Từ đó có thể tránh được trường hợp bị tin tặc hack và đánh cắp thông tin.

Peer-to-Peer (P2P)

Là quá trình trao đổi thông tin, giao dịch một cách trực tiếp từ cá nhân- cá nhân. Quá trình này không cần bên thứ 3 hỗ trợ. Đây là một trong những đặc điểm của blockchain. 

Private Key

Các thông tin, dữ liệu sẽ được lưu chữ trong các block. Khi muốn truy xuất thông tin, cá nhân sở hữu (tham gia) giao dịch đó sẽ sử dụng Private Key (giống như một chìa khóa hòm). Sau đó cá nhân có thể đọc thông tin trong đó (nhưng không thể sửa được nội dung bên trong hộp đó).

Proof of Stake (PoS)

PoS: bằng chứng cổ phần. Khi bạn sở hữu (hoặc đào) được một lượng token tương ứng với một tỷ lệ % cổ phần nào đó. Việc của bạn là chỉ cần chứng minh tỷ lệ sở hữu đó. Từ đó “máy tính” và công nghệ blockchain sẽ thay bạn xử lý, lưu trữ lại thông tin đó. Và sau này bạn hoàn toàn có thể khai thác số lượng token tương ứng đó qua blockchain.

Proof of Work (PoW)

PoW- bằng chứng công việc. Trong blockchain có nhiều thợ mỏ (mining) nhằm đào các coin. Các coin này có thể đào bởi máy tính. Máy tính sẽ giải các thuật toán, bài toán từ đó người nào có đáp án nhanh nhất và chính xác nhất sẽ nhận được coin thưởng. Đây cũng có thể coi là một PoW

Public Key

Public key là một dạng key được sinh ra từ Private Key nhân với hệ số G. Public key được sinh ra nhằm mục đích giúp bên thứ 3 xác nhận được các bên tham gia vào giao dịch hay trao đổi thông tin.

Segwit và Segwit2x

SegWit – Viết tắt của “Segregated Witness”, là một bản cập nhật được đề xuất cho phần mềm Bitcoin, Segwit ra đời với mục đích vá lỗi các vấn đề nghiêm trọng và cải thiện một số các chức năng của đồng tiền Bitcoin này. Và SegWit có thể được coi là một trường hợp Soft Fork.

Smart Contract

Smart Contract là thuật ngữ blockchain nói đến dạng hợp đồng kỹ thuật số dựa trên đoạn code dạng IFTTT (if-this-then-that). Nếu thỏa mãn một điều kiện nào đó thì sẽ thực hiện lệnh đã được quy định. Ví dụ: khi bên B thực hiện được yêu cầu, công việc của bên A đưa ra (sau khi có sự đồng thuận giữa hai bên). Thì thực hiện việc giao dịch chuyển tiền (trong tài chính) hoặc thực hiện ghi dữ liệu, thông tin vào block.

Xem thêm: Hợp đồng thông minh là gì ?- Smart Contract là gì ?

Token

Là thuật ngữ blockchain mô tả ký hiệu, mã của một đồng tiền Blockchain (tương tự như mã chứng khoán). Điều này giúp việc giao dịch, nhận biết đồng tiền trở nên dễ dàng hơn.

Ví dụ: Token của Bitcoin kí hiệu là BTC. Token của Ethereum kí hiệu là ADA,…

Transaction Fee

Transaction Fee- Phí giao dịch. Khi giao dịch mua bán đồng tiền trên sàn hoặc chuyển khoản giữa hai người. Sẽ tốn một khoản phí giao dịch. Khoản phí này có thể thay đổi tuỳ từng sàn, hay dịch vụ ví lưu trữ online đang sử dụng.

Ví dụ: phí giao dịch mua/bán trên HitBTC: 0.1%. Trên sàn Bittrex: 0.25%.

Với mỗi giao dịch mua/bán người dùng sẽ phải trả khoản phí tương ứng với tỷ lệ trên trên tổng giá trị giao dịch.

Wallet

Ví đựng tiền ảo. Ví này có hai loại là ví lạnh và ví online. Ví lạnh người dùng có thể lưu trữ đồng tiền qua ổ cứng. Ví nóng/online lưu trữ trên các sàn giao dịch điện tử hoặc website lưu trữ online. Mỗi một đồng tiền có một ví riêng và không thể đựng chung được với nhau.

Whitepaper

Một bản báo cáo chi tiết về ICO (Initial Coin Offering) của một đồng tiền/sàn giao dịch. Whitepaper xuất hiện trước khi đồng tiền/sàn được công bố ra công chúng. Nó bao gồm các thông tin về dự án như sứ mệnh, tầm nhìn, team, ứng dụng… Điều này giúp tổ chức có thể giới thiệu sản phẩm của bên mình với các nhà đầu tư một cách dễ dàng.

Thuật toán X11 Algorithm

Thuật toán X11 Algorithm là một hàm băm (hash) bằng chứng công việc được phát triển bởi Evan Duffield. Nó được triển khai vào giao thức Darkcoin vào năm 2014, sau đó được đổi tên thành DASH. X11 Algorithm hoạt động bằng cách chải 11 hàm băm riêng lẻ (do đó số 11 trong X11) thành một thuật toán. Khi một giá trị được gửi, hàm đầu tiên tạo ra một băm sau đó được gửi đến hàm sau để tạo ra một băm khác.

Công nghệ blockchain đã và đang trở thành một xu hướng cách mạng 4.0 quan trọng với nhiều lợi ích trong tài chính và ứng dụng xã hội. Trên đây là tổng hợp một số thuật ngữ blockchain cơ bản mà VnInvestment tổng hợp. Từ đó hy vọng bạn có thể hiểu rõ hơn về công nghệ blockchain.

Related Articles